Door oefening vaardig

pp.18-21_Schmeier & Bootsma_JSW mei 2018_OefenenLeerlingen verschillen van elkaar wat betreft de tijd die het ze kost om leerdoelen te behalen. De zwakste leerlingen hebben tot zes keer zoveel oefentijd nodig als de sterkste leerlingen (Ward, 1987). Oefening en herhaling zijn krachtige didactische principes om leerlingen gelijke kansen op succes te bieden.

Als leerlingen instructie hebben gehad over de leerstof, dan betekent dat nog niet dat ze ook daadwerkelijk hebben geleerd. Veel van wat we onderwijzen wordt namelijk binnen een dag weer vergeten. Er is veel herhaling nodig om te zorgen dat leerlingen onthouden wat ze hebben geleerd. Door te herhalen wordt de leerstof in het langetermijngeheugen opgeslagen, zodat het niet meer vergeten wordt en over een maand, jaar of decennium nog steeds kan worden opgehaald en gebruikt. Als je niet hebt onthouden, dan heb je niet geleerd. De voordelen van onthouden zijn evident: hoe meer parate kennis leerlingen hebben, hoe meer verbanden ze kunnen leggen en hoe sneller ze kunnen denken. Een leerling die lang na moet denken over de uitkomst van een tafelsom, heeft minder denkkracht beschikbaar voor de verhaalsom waarin deze verstopt zit. Als een leerling beschikt over een onvoldoende woordenschat, dan is het begrijpen van een tekst erg lastig.

Dwaalwegen
Het belang van parate kennis en de belangrijke rol die oefenen hierbij speelt, zijn lange tijd onderbelicht geweest. Onderwijsvernieuwers hebben twijfel gezaaid over het nut van oefenen en van het kennen van feiten uit het hoofd. Op de website van Beter Onderwijs Nederland (2013) vonden we enkele quotes van rekenvernieuwers: ‘Het memoriseren van tafels is volstrekt overbodig’ en ‘Het hardop oefenen van de tafels is schadelijk voor de ontwikkeling’. Het Platform Onderwijs2032 adviseerde in 2016 het Ministerie van Onderwijs: ‘Leerlingen hoeven niet alle feiten (…) precies te kennen’ (Schnabel, 2016).
Veel leerkrachten zijn tegen de heersende opvattingen in gewoon blijven herhalen en oefenen met hun leerlingen. Ze hadden gelijk en ze worden hierin nu gesteund door de wetenschap en recente publicaties, zoals Piek van Ericsson en Pool (2017) en Klaskit van De Bruyckere (2017), waarin oefenen als een belangrijke leerstrategie wordt beschreven.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.