Escalatie van gedrag voorkomen

pp.12-15_Lammers_JSW mei 2018_HobbyDennis gooit zijn schrift van tafel en meester Frank roept: ‘Raap nu je schrift op Dennis!’ Dennis roept nog harder terug: ‘Niet voor jou!’ Vervolgens rent hij de klas uit. Karin vraagt aan meester Frank: ‘Wat heeft Dennis?’, waarop meester Frank tot zijn spijt moet antwoorden: ‘Ik heb geen idee Karin, geen idee.’

Een leerling die (non-)verbaal agressief gedrag vertoont, lijkt soms uit het niets boos te worden, maar is dit wel zo plotseling als het lijkt? In dit artikel worden de verschillende fasen van ‘acting-out’ (escalerend gedrag) behandeld. Er is namelijk sprake van een cyclus bij escalatie van gedrag. Bij iedere fase kunnen er stappen ondernomen worden om escalerend gedrag te voorkomen. Het doel van dit artikel is om handvatten te bieden aan betrokkenen bij leerlingen met acting-out gedrag om de kans op escalatie te verkleinen. Dit artikel beschrijft de fasen, strategieën en bijbehorende praktijkvoorbeelden van de acting-out cyclus.

Zeven fasen van acting-out
Van Overveld (2013) beschrijft de cyclus van Colvin, waarin duidelijk te zien is hoe de fasen van agressie verlopen bij een leerling. Escalerend gedrag bestaat volgens deze cyclus uit zeven fasen. Deze zeven fasen worden weergegeven in figuur 1 (Van Overveld, 2013). In het model is goed te zien dat het gedrag vanuit een stabiele situatie eerst toeneemt in intensiteit (escalatie), vervolgens tot een hoogtepunt komt en daarna weer vermindert (de-escalatie). Kidd en Stark (Wittouck, Audenaert, & Vander Laenen, 2015) hebben een soortgelijke cyclus ontwikkeld, het ‘fasen crisisontwikkelingsmodel’. Dit model wordt gebruikt in instellingen waar agressie voorkomt en vertoont overlappingen met het acting-out model van Colvin. In dit artikel wordt het fasen crisisontwikkelingsmodel van Kidd en Stark gebruikt ter aanvulling op de zeven fasen van Colvin.

Fase 1: Basisrust
Beschrijving: Er heerst een prettige sfeer in de klas, iedereen is ontspannen (Van Overveld, 2013).
Strategie leerkracht: Hier is volgens Van Overveld (2013) maar één strategie, een preventieve: als leerkracht zorgen voor goed onderwijs. Zet als leerkracht in op de relatie, wees consequent en duidelijk in je verwachtingen en zorg voor een overzichtelijke en voorspelbare omgeving.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.