Schoolontwikkeling persoonlijke zaak

pp.18-21_De Bos_JSW februari 2017_ZienDoor studies is veel bekend over hoe leerprestaties verhoogd kunnen worden. Het geven van procesgerichte feedback is daar een voorbeeld van. Bij het geven van procesgerichte feedback stelt de leerkracht vragen die de leerling een stap verder helpen. De leerkracht is niet bezig met de uitkomst, maar geeft de leerling de juiste hulp om tot leren te komen. Dit draagt bij aan het leren van leerlingen wanneer het aansluit bij wat zij al weten en kunnen. Zo lesgeven vraagt van de leerkracht dat hij werkelijk nieuwsgierig is naar de leerling, dat hij in staat is volledig met ‘hart, hoofd en handen’ voor de leerling open te staan.

Lesgeven vanuit een open, nieuwsgierige en liefdevolle grondhouding lukt alleen wanneer je je bewust bent van je eigen gevoelens en gedachten en in staat bent – zelfs in moeilijke situaties – je eigen gedrag te sturen. Deze zelfsturing is tegenovergesteld aan denken dat iets je ‘overkomt’ en dat je geen invloed hebt over dat wat je voelt, denkt en de manier waarop je handelt. In dit artikel wordt deze zelfsturing verder uitgewerkt.

Schoolontwikkeling
Iedere leerkracht en school is elke dag bezig met zijn kerntaak: onderwijs geven dat recht doet aan alle kinderen. Iedere school vanuit een eigen visie, maar met één gemeenschappelijk doel: leerlingen voorbereiden op de samenleving van de toekomst. Iedere school die hieraan werkt, weet dat schoolontwikkeling complex is en zich afspeelt op meerdere domeinen. Denk aan een goed leerstofaanbod, stevig (onderwijskundig) leiderschap, een gedeeld kader en heldere visie van waaruit gewerkt wordt en kwaliteitszorg die op orde is. Het hart van schoolontwikkeling ligt echter bij het leerkrachthandelen: de kwaliteit van het pedagogisch-didactisch handelen van de leerkracht bepaalt de kwaliteit van de school. Binnen pedagogisch-didactisch handelen zijn meerdere domeinen te onderscheiden. Denk aan:
• Effectief gebruik van de leertijd;
• Taakgerichtheid;
• Aandacht voor strategieën voor denken en leren;
• Systematisch volgen van leerlingen;
• Activeren van leerlingen;
• Afstemmen van de instructie en de verwerking;
• Verantwoordelijkheid van leerlingen vergroten.

Om bovenstaande kwaliteiten te ontwikkelen, moet aan de volgende basisvoorwaarde voldaan zijn: de leerkracht is in staat om een ondersteunende, uitdagende en plezierige leeromgeving te creëren. Alleen dan kan echt geleerd worden. Dit was ook te lezen in het artikel over een breinvriendelijk leerklimaat in JSW november (Ettekoven, 2016). Vanuit hersenonderzoek en de metastudies van Hattie (2009) blijkt dat leren start met een goed leerklimaat. Het is een absolute voorwaarde om tot leren te komen: in een situatie van stress blokkeert het werkgeheugen en kunnen geen nieuwe verbindingen tot stand komen. En daarmee is de belangrijkste taak van iedereen die op school werkt het zorgen voor een gezond en uitdagend leerklimaat.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.