 In het juninummer:
Actief denken en werken
Werkvormen actief rekenen
Sabine Lit
Het is belangrijk om kinderen actief bij de rekenwiskundeles te betrekken. Maar dat is niet altijd gemakkelijk. Welke manieren zijn er om kinderen actief aan het denken en werken te zetten?
De aandacht die in de laatste jaren is ontstaan voor coöperatieve werkvormen en meervoudige intelligentie nodigt leerkrachten uit om hun werkvormen in de rekenles meer te variëren. Het boek Actief met rekenen en wiskunde biedt activiteiten die leerlingen actief aan het denken zetten. Soms wordt het wiskundig denken uitgelokt door de leerlingen zelf iets te laten maken, bijvoorbeeld een bouwplaat van een theedoosje, zoals het voorbeeld in dit artikel. Samenwerken aan een rekenopdracht is ook een goede afwisseling op het individueel schriftelijke werken. Door elkaar te vertellen hoe er gerekend is, worden leerlingen zich meer bewust van hun oplossingsmanier.
Afscheid van Jos Walta
Vijftien jaar leesbevordering
Marieke Baselmans
Na vijftien jaar stopt Jos Walta met zijn rubriek Open boek in JSW. Zijn opvolger, Marieke Baselmans, neemt in een vraaggesprek de stand van zaken op het terrein van leesbevordering met hem door.
Jos Walta ziet leesbevordering als basis van het algehele leesonderwijs en een betere samenhang tussen werkvormen en activiteiten. ‘Als kinderen graag lezen, lezen ze meer en zijn ze gemotiveerd om hun leesvaardigheden te verbeteren,' aldus Walta. Kinderen die vanaf hun geboorte met boeken zijn opgegroeid, hebben een grotere woordenschat en een betere taalvaardigheid. Door lezen worden de sociaal-emotionele en de cognitieve ontwikkeling sterk gestimuleerd. De leescoördinator is de spin in het weg, die is van belang om leesbevordering te stroomlijnen en de verbinding met taalonderwijs, technisch en begrijpend lezen te leggen. Deelname aan leesactiviteiten en een aantrekkelijke schoolbibliotheek zijn hiervoor van belang.
Leerkrachtennetwerk
Leren van Bossche Bollen
Naomi Mertens
Leren van elkaar wordt in de school steeds gewoner. Maar hoe kun je ook tussen scholen een effectieve samenwerking creëren die leidt tot verbetering van het onderwijs en tot verdere professionaliseringsmogelijkheden?
In Den Bosch probeerden onderwijswethouder, schoolbesturen en leerkrachten een netwerk op te zetten waarin zij van en met elkaar konden leren. Netwerken hebben pas effect als zij voldoen aan een aantal specifieke kenmerken. Zo formuleren effectieve netwerken een gezamenlijke opdracht, die breed gedragen wordt door school en managementteam van de deelnemers. Zij kunnen faciliteren en ervoor zorgen dat er afstemming is tussen wat in het netwerk ontwikkeld wordt en wat de organisatie nodig heeft. Deelnemers doen samen onderzoek in hun eigen praktijk en maken samen praktische materialen. Zo leer je van elkaars opvattingen, aanpakken en werkwijzen.
Iedereen gemotiveerd
Leerlingen motiveren
Ivo Mijland
Leerkrachten verzuchten wel eens dat leerlingen steeds minder gemotiveerd lijken. Maar zijn leerlingen echt niet gemotiveerd of speelt er meer?
Iedereen heeft voortdurend te maken met prikkels uit de omgeving en het maken van keuzes. Ook leerlingen. Op school lopen leerlingen voortdurend tegen motivatiedilemma's aan. Een leerling die zijn huiswerk niet maakt, is geen luie leerling, maar heeft daar (onbewust) zijn redenen voor. Misschien breekt hij wel de groepscode van de klas, waar huiswerk maken bestempeld wordt als ‘voor losers'. De keuzes die leerlingen maken worden bepaald door intrinsieke en extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie is de prikkel die mensen ertoe beweegt iets te doen vanuit de gedachte er iets positiefs aan over te houden. Extrinsieke motivatie is onze omgeving: het geheel van factoren dat mensen prikkelt om iets te doen of te laten. Een leerkracht moet zich realiseren dat wat motiverend werkt voor de ene leerling, voor de andere leerling juist belemmerend kan zijn. Om een leerling te motiveren, moet je eerst zijn hart raken en daarna pas zijn hersenen.
Woordenschat kleuters
Digitale prentenboeken
Daisy Smeets en Adriana Bus
Steeds meer prentenboeken zijn ook digitaal beschikbaar, als programma op de computer of als app. Maar vormen deze boeken een serieus alternatief voor voorlezen in de kring? En waar moet je op letten bij de selectie van digitale boeken?
Geavanceerde digitale prentenboeken bevatten geen stilstaande beelden zoals papieren boeken, maar geanimeerde illustraties die door beweging of inzoomen de aandacht richten op onderdelen van de illustratie. Speciale effecten kunnen de synchronisatie tussen beeld en taal versterken. Bijvoorbeeld onderdelen van de illustratie die precies op het moment dat de tekst hierover vertelt, bewegen. Extra interactieve activiteiten – zoals klikken op hotspots waarna een woord herhaald of uitgelegd wordt, of vragen over moeilijke woorden herhalen – vormen een veel sterkere stimulans voor het leren van onbekende woorden dan alleen luisteren naar de tekst. Kies voor digitale boeken waar achtergrondgeluiden en muziek uitgezet kunnen worden.
Wilt u verder lezen? Bestel dan hier een los nummer van JSW. | 
